Een huishoudboekje bijhouden doe je door je inkomsten en uitgaven op te schrijven, ze in categorieën te verdelen en regelmatig uit te rekenen wat je overhoudt. Begin met je bankafschriften en vul daarna nieuwe uitgaven aan. Zo zie je niet alleen waar je geld naartoe gaat, maar ook welke kosten je nog kunt verwachten.

Je hoeft niet elke aankoop tot in detail te beschrijven. Een indeling die je begrijpt en blijft gebruiken, is belangrijker dan een perfect overzicht.

Begin met je inkomsten en uitgaven

Kies eerst welke periode je wilt bekijken. Een maand is handig, omdat veel inkomsten en vaste lasten maandelijks terugkomen. Verzamel de afschriften van alle betaalrekeningen die je voor je huishouden gebruikt.

Noteer vervolgens je inkomsten, zoals salaris, uitkering en toeslagen. Gebruik bedragen die je daadwerkelijk op je rekening ontvangt. Verschilt je inkomen per maand? Schrijf dan per maand het werkelijke bedrag op, zodat je ziet hoe je situatie verandert.

Vul daarna je uitgaven in. Denk aan huur of hypotheek, verzekeringen, boodschappen, vervoer en abonnementen. Neem ook contante betalingen mee: noteer de aankoop zelf en tel de geldopname niet nog eens als uitgave.

Verdeel je uitgaven in herkenbare categorieën

Met categorieën zie je sneller waar je geld blijft. Begin met een paar groepen en splits ze alleen op als je daar iets aan hebt. Deze indeling is een bruikbaar startpunt:

• Wonen: huur of hypotheek, energie en water.
• Verzekeringen en belastingen: bijvoorbeeld je zorgverzekering en gemeentelijke belastingen.
• Dagelijkse uitgaven: boodschappen en persoonlijke verzorging.
• Vervoer: openbaar vervoer, brandstof en onderhoud.
• Vrije tijd: uitjes, hobby’s en abonnementen.
• Overige uitgaven: kosten die niet goed in een andere groep passen.

Tel af en toe de uitgaven in de categorie ‘overig’ op. Wordt die groot, dan kan een extra categorie handig zijn. Bij een betaling die bij meerdere groepen hoort, kun je het bedrag splitsen. Lukt dat niet makkelijk, kies dan de categorie die het beste past.

Vergeet kosten buiten de maand niet

Sommige rekeningen betaal je per kwartaal of per jaar. Andere uitgaven, zoals onderhoud of cadeaus, komen onregelmatig terug. Gebruik ook oudere afschriften om deze kosten in je overzicht op te nemen.

Wil je deze kosten per maand opnemen in je plan? Deel een jaarbedrag door twaalf en neem dat bedrag op in je maandplan. Bij een kwartaalbedrag deel je door drie. Heb je nog geen bedrag voor bijvoorbeeld onderhoud, gebruik dan je eerdere uitgaven als uitgangspunt en pas je inschatting aan wanneer je meer weet.

Houd je plan en je werkelijke betalingen apart. Het maandbedrag is een reservering voor een toekomstige rekening, geen extra uitgave naast de rekening zelf.

Vergelijk je plan met wat je echt uitgeeft

Tel aan het einde van de maand je inkomsten en uitgaven op. Trek de uitgaven van je inkomsten af. Het verschil laat zien of je die maand geld overhield of meer uitgaf dan er binnenkwam.

Vergelijk ook per categorie wat je had verwacht met wat je werkelijk betaalde. Waren de boodschappen duurder dan gepland? Pas je maandbedrag voor boodschappen aan als de hogere kosten geen eenmalige uitschieter waren. Zo wordt je overzicht steeds bruikbaarder.

Een positief verschil betekent niet automatisch dat al dat geld vrij te besteden is. Reserveer ook geld voor rekeningen die later komen.

Huishoudboekje bijhouden zonder dubbeltellingen

Een overzicht klopt alleen als je hetzelfde geld niet twee keer meetelt. In deze situaties kun je hetzelfde geld twee keer meetellen:

• Geld tussen eigen rekeningen: een overboeking van je betaalrekening naar je spaarrekening is geen uitgave voor het huishouden. Het geld blijft van jou.
• Betaling met een creditcard: tel de aankoop als uitgave en niet nog eens de afschrijving waarmee je de creditcardrekening betaalt.
• Terugbetalingen: krijg je geld terug voor een aankoop, verwerk dat dan bij de oorspronkelijke uitgave of in dezelfde categorie.
• Gezamenlijke kosten: bepaal of je het hele huishouden bijhoudt of alleen je eigen aandeel. Gebruik die keuze steeds op dezelfde manier.

Zet je geld opzij voor een toekomstige uitgave, dan kun je die reservering wel apart zichtbaar maken in je plan. Zo weet je welk deel van je saldo al een bestemming heeft.

Maak van bijwerken een vaste gewoonte

Voeg nieuwe betalingen op een vast moment toe en deel ze in categorieën in. Deel elke transactie in de juiste categorie in en noteer ook contante aankopen. Aan het einde van de maand tel je de categorieën op en vergelijk je ze met je plan.

Gebruik je een hulpmiddel dat transacties automatisch indeelt, pas dan de categorie aan als die niet bij de aankoop past. Een winkel kan bijvoorbeeld zowel boodschappen als kleding verkopen. Bepaal welke gegevens je via een bankkoppeling wilt delen en met wie, en gebruik de mogelijkheid om je toestemming weer in te trekken.

Mis je een betaling of vergeet je een week? Vul aan wat je nog kunt terugvinden en ga daarna verder. Een huishoudboekje hoeft niet vanaf het begin volledig te zijn om je inzicht te geven.

Begin met je meest recente afschriften en houd de categorieën eenvoudig. Na je eerste maandoverzicht kun je zien welke bedragen of groepen je voor de volgende maand wilt aanpassen.