Een virtual IBAN is een virtueel rekeningnummer waarmee je betalingen kunt ontvangen op een gekoppelde rekening. Het nummer lijkt op een gewoon IBAN, maar is meestal geen aparte bankrekening. Bedrijven gebruiken virtuele IBAN’s bijvoorbeeld om betalingen van verschillende klanten uit elkaar te houden.

Een virtual IBAN wordt ook wel een virtueel IBAN of vIBAN genoemd. Wat je ermee kunt doen, hangt af van de aanbieder en de gekoppelde rekening.

Hoe werkt een virtual IBAN?

Een bank of betaalinstelling geeft je een virtueel rekeningnummer en koppelt dat aan een onderliggende rekening. Iemand die jou betaalt, gebruikt het virtuele nummer zoals een gewoon rekeningnummer. De aanbieder verwerkt de betaling en boekt het bedrag op de gekoppelde rekening.

Het virtuele nummer helpt ook om de betaling te herkennen. Een bedrijf kan bijvoorbeeld elke klant een eigen vIBAN geven. Komt er geld binnen op het nummer van klant A, dan ziet het bedrijf meteen bij welke klant de betaling hoort. Daarvoor hoeft het niet voor iedere klant een aparte bankrekening te openen.

Volgens het Anti Money Laundering Centre (AMLC) kun je een virtueel IBAN vergelijken met een postbus: het is een adres voor betalingen, terwijl de verwerking op de achterliggende rekening plaatsvindt.

Het verschil tussen een virtueel en een gewoon IBAN

Een gewoon IBAN verwijst naar een bankrekening. Een virtueel IBAN is een extra betaaladres dat aan een onderliggende rekening is gekoppeld. Het heeft op zichzelf meestal geen afzonderlijk saldo.

Voor de betaler is het verschil niet altijd zichtbaar. Een virtueel nummer kan er hetzelfde uitzien als een regulier IBAN. Ook de naam die bij een betaling verschijnt, hangt af van de inrichting van de dienst. Gebruik bij twijfel de naam en het rekeningnummer die je van de ontvanger krijgt.

Een virtueel IBAN kan op naam van de gebruiker staan, maar dat is niet bij elke aanbieder zo.

Waarvoor kun je een virtual IBAN gebruiken?

Virtuele rekeningnummers zijn vooral handig wanneer je veel betalingen ontvangt en snel wilt zien waar die vandaan komen. Enkele toepassingen zijn:

• Betalingen per klant herkennen: iedere klant krijgt een eigen nummer, zodat je een betaling makkelijker aan de juiste klant koppelt.
• Betalingen per afdeling scheiden: verschillende afdelingen gebruiken elk een eigen nummer, terwijl het geld op een gekoppelde rekening terechtkomt.
• Betalingen per land of activiteit volgen: aparte nummers maken zichtbaar via welk betaaladres geld is ontvangen.

Een aanbieder kan ook virtuele IBAN’s met verschillende landcodes aanbieden. Dat betekent niet automatisch dat je in elk van die landen een aparte bankrekening hebt. Het betekent ook niet dat iedere valuta of betaalmethode wordt ondersteund.

De voordelen en beperkingen van een virtueel IBAN

Het grootste voordeel is overzicht. Je kunt betalingen herkennen aan het gebruikte nummer, zonder voor elke klant of afdeling een aparte rekening te beheren. Bij sommige diensten kun je die herkenning koppelen aan je administratie, waardoor je minder betalingen handmatig hoeft uit te zoeken.

Daar staan beperkingen tegenover. Niet elke aanbieder ondersteunt dezelfde landen, valuta en betaalmethoden. Een virtueel IBAN dat geschikt is om geld te ontvangen, kun je niet altijd gebruiken om zelf betalingen te versturen. Ook kunnen er kosten zijn voor het gebruik, transacties of het omwisselen van valuta.

Voor een particulier die alleen af en toe een betaling ontvangt, biedt een extra virtueel nummer vaak weinig voordeel. Weeg bij een extra virtueel nummer de kosten en voorwaarden af tegen het gemak.

Hoe vraag je een virtual IBAN aan?

Een virtual IBAN vraag je aan bij een bank of betaalinstelling die deze dienst aanbiedt. De precieze stappen verschillen, maar meestal verloopt de aanvraag zo:

1. Vergelijk aanbieders. Vergelijk aanbieders op de acceptatie van klanten, de gewenste landcode en de beschikbare betaalmethoden.
2. Open of koppel de vereiste rekening. Betrek bij het openen of koppelen van de rekening de plaats waar ontvangen geld wordt aangehouden en de tenaamstelling van de rekening.
3. Doorloop de controle. De aanbieder kan vragen om een identiteitsbewijs en, bij een bedrijf, gegevens over de onderneming en haar eigenaren.
4. Vraag een virtueel nummer aan. Geef betalers het virtuele nummer en de naam die bij de betaling hoort.

Vergelijk vóór de aanvraag ook de tarieven en voorwaarden van aanbieders. Neem daarbij de kosten per nummer of betaling, de kosten van valutawissel en de mogelijkheden om geld van de gekoppelde rekening over te boeken mee.

Waar let je op bij veiligheid en bescherming?

Kies een instelling met een vergunning of registratie en vergelijk onder welk toezicht aanbieders vallen. De registers van De Nederlandsche Bank bevatten vergunningen en registraties van instellingen. De naam van de instelling staat in de voorwaarden en kan afwijken van de merknaam van de app of website.

Een betaalinstelling is niet automatisch een bank. Kies een dienst op basis van de plaats waar je geld wordt bewaard en de bescherming die geldt als de aanbieder of de bank achter de dienst in financiële problemen komt. Een depositogarantie geldt niet automatisch voor geld dat via een betaalinstelling wordt aangehouden.

Het AMLC wijst erop dat virtuele IBAN’s het lastiger kunnen maken om te zien wie achter een betaling zit. Dat kan worden misbruikt, bijvoorbeeld voor witwassen. Een aanbieder die om informatie over je identiteit en transacties vraagt, doet dat mede om zulke risico’s te beperken.

Veelgestelde vragen over virtual IBAN’s

Is een virtual IBAN gratis?
Dat hangt af van de aanbieder. Soms betaal je voor het rekeningnummer, de gekoppelde rekening of afzonderlijke transacties. Ook voor valutawissel kunnen kosten gelden.

Kan ik met een virtueel IBAN geld versturen?
Soms, maar niet altijd. Bij sommige diensten is het virtuele nummer alleen bedoeld om betalingen te ontvangen. Vraag de aanbieder welk rekeningnummer zichtbaar is wanneer je zelf geld overmaakt.

Is een buitenlands virtual IBAN hetzelfde als een buitenlandse bankrekening?
Nee. De landcode van het virtuele nummer laat niet op zichzelf zien waar de onderliggende rekening staat of waar je geld wordt bewaard.

Kan ik meerdere virtuele IBAN’s aan één rekening koppelen?
Bij veel aanbieders kan dat. Hoeveel nummers je kunt krijgen en of je daarvoor betaalt, hangt af van de dienst en je overeenkomst.

Een virtueel IBAN is vooral nuttig als je betalingen apart wilt herkennen zonder voor ieder betaaladres een losse rekening te openen.